Gece ve Hikaye Yazılar

Mustafa Kemal’in Sözleri ve Toplumsal Yapı: Bir Sosyolojik Analiz Bir insanın tarih boyunca söylediği bir söz, bazen sadece o anı değil, tüm bir toplumu etkileyen bir dönüşümün sembolü olabilir. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır, o satıh bütün vatandır” sözü de işte böyle bir söylemdir. Bu söz, 1919’daki Kuvâ-yi Milliye mücadelesi sırasında söylenmiştir. Ancak, bu sözün bugün bizim için taşıdığı anlam, sadece bir askeri stratejiyi değil, toplumsal yapıları, değerleri ve dönüşümü de içerir. Bir toplumun yapısını, normlarını, eşitsizliklerini ve toplumsal ilişkilerini anlamak istiyorsak, bazen bir askeri komutanın söylediği bu tür bir ifadeye bakmak gerekebilir. Bu tür bir…

Kiraz Fidanı ve Siyasal Düzen: Sulamanın Sembolizmi Günümüz toplumlarında, basit bir soru gibi görünen “Kiraz fidanı kaç günde bir sulanır?” aslında derin bir düşünceye yol açabilir. Belki de bu soruyu sormadan önce, biraz daha dikkatlice düşünmeliyiz: Bir fidanın yaşamını sürdürebilmesi, ona gösterilen bakım ve ilgiye bağlıdır. Bir toplumun da benzer şekilde büyüyüp gelişebilmesi için, ona gösterilen ilgiyi, bakımını ve zaman zaman yeniden “sulama” gereksinimlerini göz önünde bulundurmalıyız. Fidanın büyümesi için düzenli sulama gerektiği gibi, bir toplumu da sürdürülebilir kılmak, sürekli bir bakım, dikkat ve sistematik bir yaklaşım gerektirir. Bir kiraz fidanı, bu bağlamda, toplumun kendisi, kurumlar, ideolojiler ve yurttaşlıkla ilişkili…

Kalp Kapakçığı Nasıl Tedavi Edilir? Bir Tarihsel Süreç Üzerinden Bakış Bir tarihçi olarak, geçmişin derinliklerine bakarken, bazen her şeyin aslında birbirine ne kadar yakın olduğunu fark ediyorum. İnsanlık, gelişim ve iyileşme adına bir yandan büyük adımlar atarken, bir yandan da eski bilgilere ve uygulamalara başvuruyor. Kalp kapakçıkları gibi, görünmeyen ama kritik olan yapıları tedavi etme konusunda da benzer bir yolculuk yaşadık. Bugün kalp kapakçıklarını tedavi etme biçimlerimiz, geçmişin hatalarından, keşiflerden ve değişimlerden besleniyor. Bu yazıda, kalp kapakçıklarının tedavi tarihine ve günümüzdeki gelişmelere, toplumsal dönüşümler üzerinden bakarak nasıl bu noktaya geldiğimizi inceleyeceğiz. Geçmişten Günümüze: Kalp Kapakçıkları ve İlk Girişimler Kalp kapakçıkları,…

İlmel Aynel Hakkal Yakin ve Siyasette Meşruiyetin Arayışı Toplumlar, binlerce yıldır, güç ve iktidar ilişkileri üzerine kurulu düzenler içinde şekillendi. Bu ilişkiler, sadece bireylerin değil, aynı zamanda grupların, toplulukların ve devletlerin de biçimlenmesini sağlar. İktidarın, toplumların yapısını nasıl dönüştürdüğü, bireylerin kimliklerini nasıl şekillendirdiği ve hatta en temel hakların nasıl belirlendiği, siyasetin derinliklerinde yaşanan en temel sorulardır. Peki, bu bağlamda “İlmel Aynel Hakkal Yakin” gibi bir kavram ne anlama gelir? Ve bu kavram, siyasetin meşruiyet, katılım ve iktidar arasındaki ilişkileri nasıl etkilemektedir? “İlmel Aynel Hakkal Yakin” kelimeleri Arapçadan türetilmiş bir terimdir. Türkçeye tam olarak çevrildiğinde “gerçekliğin bilgiyle idrak edilmesi” anlamına gelir.…

Giriş: Unipolar Nöron ve İnsan Beyni Unipolar nöron, basit bir terim gibi görünebilir, ama onun ötesinde, insan beyni ve toplumsal yapılar arasındaki bağlantıları derinlemesine anlamaya çalışırken, bu küçük ama önemli hücre tipinin bize sunduğu çok daha fazla şey vardır. Unipolar nöronlar, sinir sistemi üzerindeki en temel yapı taşı olarak, genellikle duyusal sistemin işlevlerini üstlenir. Ancak bir nöronun yerini ve işlevini yalnızca biyolojik bir açıdan değerlendirmek, onun sosyal ve kültürel yansımalara nasıl etki ettiğini gözden kaçırmak anlamına gelebilir. Unipolar nöronlar, genellikle duyusal nöronlar olarak adlandırılır ve periferik sinir sisteminde bulunurlar. Bu nöronlar, çevresel uyaranları alır ve beyne ileterek, vücudumuzun dış dünyayla…

Kendimi çoğu zaman bir sohbetin tam ortasında bulurum: “Sorabilir miyim ayrı mı?” Bu basit gibi görünen soru, uzaklık ve yakınlık, benlik ve öteki arasındaki çizgiyi sorgulatan bir merakın peşinden gelir. İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçlere merak duyan biri olarak bu sorunun psikolojik anlamını parçalamaya çalıştım. Bu yazı bilişsel, duygusal ve sosyal etkileşim boyutlarıyla “ayrı olma” hissini incelerken, kendi içsel deneyimlerinizi de sorgulamanızı sağlayacak sorularla zenginleştirildi. Bilişsel Çerçevede “Sorabilir miyim ayrı mı?” Bilişsel psikoloji perspektifinden baktığımızda “ayrı olma” algısı, zihnimizdeki temsil sistemleriyle doğrudan ilişkilidir. İnsanlar çevrelerini ve diğerlerini beynin modelleme süreçleri aracılığıyla anlamlandırır. Bu modelleme, “ben” ile “öteki” arasında…

Ulak Hangi Devlete Aittir? Edebiyatın İzinde Bir Keşif Dünya tarihi, koca bir anlatıdır. Yüzyıllar boyu, halklar, devletler, ideolojiler birer figür olarak birbirlerine paralel çizgilerle ilerlerken, bazı imgeler ve semboller, bu büyük tarihsel çerçevenin içinde kaybolur ve yeni anlamlar kazanır. Ulak, kelimesiyle bile, bizi bir zamanlar hızla yayılan haberlerin, güçlü hükümetlerin emirlerinin, savaşların ve barış anlaşmalarının arkasındaki derin insan hikayelerine götürür. Fakat, kelimenin ötesine geçmek, bir ulak figürünü anlamak; sadece onun kim olduğunu değil, aynı zamanda ait olduğu devleti, toplumları ve tarihi de anlamak demektir. Bu yazıda, Ulak kelimesinin edebiyat perspektifinden nasıl bir sembol haline geldiğini keşfedeceğiz. Bir ulak, tarihsel bir…

Türkçe Konuşmanın Önemi: Güç, İktidar ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Düşünce Dilin gücü, sadece iletişimin bir aracı olmanın ötesine geçer. Dil, aynı zamanda güç ilişkilerini, toplumsal yapıları ve ideolojik hegemonya kurma biçimlerini belirleyen bir unsurdur. Her dil, bir toplumun geçmişinden gününe kadar uzanan tarihî, kültürel ve siyasi bir kayıttır. Peki, Türkçe konuşmanın siyasal bağlamda gerçekten ne gibi bir önemi vardır? Bu soruyu sadece dilin toplumsal anlamıyla değil, iktidarın meşruiyetini ve katılım süreçlerini nasıl şekillendirdiğini analiz ederek anlamaya çalışacağız. Türkçe, sadece Türkiye’de değil, Türk Dünyası’nda da yaygın bir dil olmasının ötesinde, siyasal güç ve toplumsal düzenin kurulumunda önemli bir rol oynar.…

Maçın Oyuncusu Nasıl Seçilir? Toplumsal Yapılar ve Değerler Işığında Bir Analiz Bir futbol maçını izlerken ya da herhangi bir takım sporunda oynarken, çoğu zaman maçın sonunda “Maçın Oyuncusu” (MVP – Most Valuable Player) ödülünün açıklanması heyecan verici bir an olur. Ancak bu ödülün verilmesi sadece bir bireyin oyunundaki istatistiklere ve yeteneklerine dayanmaz. Bazen saha dışındaki etkileşimler, takıma katkıları ve toplumsal normlar, kimin “maçın oyuncusu” olacağı kararını etkiler. Maçın oyuncusunun seçilme süreci, yalnızca bireysel performans değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel dinamiklerin yansımasıdır. Bu yazıda, maçın oyuncusunun nasıl seçildiği sorusunu sadece teknik ya da taktiksel bir mesele olarak değil, aynı zamanda…

Klimaks Nedir Ekolojide? Felsefi Bir Deneme Bir ormanda yürürken kendinizi aniden sessizlikle çevrili buldunuz mu? Yaprak hışırtısı, kuş sesleri, rüzgârın uğultusu derin bir uyum içindeyken, içinizden “Bütün bu canlılık nasıl bir uyum ve dengeye işaret ediyor?” diye geçirmişsinizdir belki. İşte bu deneyim, hem etik soruları hem de bilgi kuramı ve ontolojik kaygıları tetikler: “Bir sistemin son hali gerçekten en ‘olgun’ ya da ‘ideal’ hâlidir de bu hâlmi?” Bu sorunun kökünde ekolojideki klimaks kavramı yatar; hem doğanın kanunu hem de felsefenin derin sorularını çağrıştıran bir metafor. Bu yazıda “klimaks nedir ekolojide?” sorusunu üç felsefi perspektiften —etik, epistemoloji ve ontoloji— ele alacak;…